Nieuwe serie: De regio van de toekomst

BNSP en NVTL voeren in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken de ontwerpverkenning Regio van de toekomst uit. In vier regio’s doen acht ontwerpteams ontwerponderzoek naar de grote opgaven die in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aan bod komen. In een speciale blogserie doet Blauwe Kamer verslag. Vandaag aflevering 1.

 

Op het parkeerterrein voor het partycentrum voor aanvang van de dag, hoor ik in het voorbijgaan twee ruimtelijk professionals tegen elkaar zeggen: ‘Ik hoop dat het vandaag gaat over samenwerken.’ ‘Ja, als we echt iets voor elkaar willen krijgen…’

Kijk, dacht ik…dat is een mooi begin van de dag!  Het is 4 juli en time for Matchmaking!

De dag is opgezet zodat professionals uit het hele land elkaar ontmoeten en kennis maken met de kwesties. Het doel van de komende ontwerpverkenning is om samen te komen tot nieuwe inzichten/lonkende perspectieven. Hoe als vakgemeenschap na te denken over ontwerpen in en met de grote thema’s zoals klimaatverandering, de energietransitie maar ook de inclusieve samenleving. Om dit concreet te maken wordt er op een schaal van de regio een ontwerpend onderzoek ingezet, geïnitieerd door de NVTL en BNSP.

 

 

‘Vandaag gaan we vanuit vier regio’s met bijbehorende opgaven elkaar ontmoeten en zullen we ingaan op de urgentie en de problematiek’, zo luidt de aftrap. Dat klinkt veelbelovend! Tientallen mensen zijn gekomen en op het laatste moment moeten er nog overal extra stoelen vandaan worden gehaald. Na welkom en koffie beleven we een vliegende start in het inmiddels overvolle zaaltje, afgeladen met bevlogen ruimtelijk professionals.

 

 

Na de aftrap door Edwin van Uum als kwartiermaker, (schuren moet het!) en een bevlogen inleiding door Ben Kuipers (voorzitter NVTL) en Rob van der Velden (voorzitter BNSP) legt Emiel Reiding als directeur NOVI ons de urgentie voor van deze ontwerp-verkenning.  Hij benadrukt de noodzaak om de NOVI aan te grijpen als een uitdaging.

Het programma gaat in sneltreinvaart door met vier pitches waarin de provincies Zuid-Holland, Groningen, Gelderland en Flevoland zich presenteren. Zij vertellen over hun motivatie om mee te doen en wat in hun gedeelte van het land de kwesties zijn.

 

 

Na de pauze is het dus…matchmaking! De grote groep wordt opgedeeld in vier subgroepen om elkaar in drie kwartier te leren kennen. Ik loop als correspondent ‘vrije ruimte’ langs deze vier regio-gesprekken. Hieronder losse impressies die ik opteken in het voorbij lopen:

We voelen allemaal dat er echt iets moet gaan gebeuren.

De revolutie is om echt integraal naar de opgaven te kijken en te handelen. Dus ook de manier van werken dienstbaar te maken aan de noodzaak om echt te gaan bewegen. Kennis zit niet alleen in de vakgemeenschap maar zeker ook in het veld en in de samenleving. Hoe gaan we werken met en voor de samenleving? Dat is niet de belofte van de NOVI, maar de urgentie! Er moet dus ook een visie komen om juist die urgentie gestalte te geven.

Hoe dan?

Door een brede teamsamenstelling met wiskundigen, ruimtelijk professionals, burgers, biologen en mensen uit de culturele hoek, zoals kunstenaars en dichters (zij gaan tenslotte over betekenis). Schuren moet het! Complexiteit actief aangaan en doorleven. Niet versimpelen of reduceren.

Daarbij moeten we ook durven vragen: Wat is landschap, wat moeten we beschermen?Alles in het landschap is het gevolg van menselijk ingrijpen. Landschap is het product van vernietiging (Erg toepasselijk want de matchmaking bijeenkomst in Barneveld vindt plaats in een partycentrum aan de voet van een hoge berg, een hele grote vuilstortplaats).

Klimaat en energie; Diverse transities vinden gelijktijdig plaats in de samenleving. Precies ook daar waar mensen wonen en werken. Zowel sectoraal als functioneel gaat het overal doorheen en moeten we het denken erover en de aanpak dus ook cross sectoraal zien en aanpakken.

 

 

Radicale interventies hebben we nodig:

  • Beter néé leren zeggen als samenleving.
  • Maak conflicten om en in de ruimte zichtbaar.
  • Werk aan bewustwording wát er op het spel staat.
  • Bevraag met het ontwerpend onderzoek de bestaande belangen.
  • ‘Challenge’ monopolie-posities en de lobby structuren. 
  • Vanuit het denken en ontwerpende onderzoek je ook actief verhouden tot het belangen- circus.
  • Doe alles met in je hoofd een stip aan de horizon.
  • Liever een radicale interventie dan nog meer gepolder.
  • We zitten te wachten op daadkracht en lef.
  • Niet alleen tekenen en aan kaartmateriaal werken maar ook denken in scenario’s in de tijd. Dat zouden ook goede uitwerkingen kunnen zijn voor deze ontwerpwedstrijd.
  • Integraal werken is ook echt anders denken. Wellicht zit de grote opgave er in HOE we dingen organiseren, en WIE de regie heeft.
  • We moeten het ook zien als een soort holistische oefeningen….
  • De werkwijze van integraliteit omarmen en elkaar niet gaan tegenwerken, dat is een uitdaging.

Een laatste vraag die ik oppik bij de uitgang in de schaduw van de grote berg: Hoe wordt het opgepakt ná deze ontwerpverkenning? Wat gaat het ministerie doen met de resultaten?

To be continued….

Verslaglegging: Matchmaking-event De Regio van de Toekomst, 

Bijeenkomst 4 juli 2018 De Hoefslag, Barneveld. Persoonlijk verslag van uw Regio-chroniquer Bart Stuart